අප විශ්වයේ තනිවෙලාද?

ඔබ කවදා හෝ රාත්‍රී අහස දෙස බලා, “මේ තරම් විශාල අහසේ තවත් කවුරුහරි අපේ දිහා බලාගෙන ඉන්නවා ඇතිද?” කියා සිතා තිබේද? අප ජීවත් වන පෘථිවිය අතිවිශාල විශ්ව සාගරයේ ඇති ඉතා කුඩා වැලි කැටයක් වැනිය. එසේ නම්, මේ මහා විශ්වයේ ජීවත් වන්නේ අප පමණක්මද?

නිමක් නැති විශ්වයක ඇති සම්භාවිතාව

විද්‍යාඥයන් පවසන පරිදි අපේ විශ්වය වසර බිලියන 13.8ක් පමණ පැරණිය. එහි ගැලැක්සි (තාරකා මණ්ඩල) ට්‍රිලියන 2ක් පමණ ඇති බවට ගණන් බලා ඇත. අපේ ක්ෂීරපථය (Milky Way) තුළ පමණක් පෘථිවිය වැනි, ජීවයක් පවත්වා ගැනීමට සුදුසු උෂ්ණත්වයක් ඇති (Habitable Zone) ග්‍රහලෝක බිලියන 40ක් පමණ තිබිය හැකිය. මෙවැනි අතිවිශාල සංඛ්‍යා දෙස බලන විට, ජීවය පවතින්නේ පෘථිවියේ පමණක් යැයි සිතීම පාහේ කළ නොහැක්කකි.

පිටසක්වල ජීවය (Extraterrestrial Life) යනු කුමක්ද?

පෘථිවියෙන් බැහැරව හටගත් ඕනෑම ජීවයක් ‘පිටසක්වල ජීවය’ ලෙස හඳුන්වයි.  කිහිපයක් විය හැකිය:

• ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්: පියවි ඇසට නොපෙනෙන බැක්ටීරියා වැනි සරල ජීවීන්.
• අමුතු සත්වයන්: අප නොදන්නා ආකාරයේ සිරුරු ඇති සතුන්.
• බුද්ධිමත් ජීවීන්: අපට වඩා තාක්ෂණයෙන් දියුණු ශිෂ්ටාචාර.

මේ පිළිබඳව හදාරන විද්‍යාව තාරකා ජීව විද්‍යාව (Astrobiology) ලෙස හඳුන්වයි.

පිටසක්වල ජීවීන් කෙබඳු විය හැකිද?

පිටසක්වල ජීවීන්ගේ පෙනුම ගැන විවිධ අනුමාන පවතී. පෘථිවියේ ජීවීන් අනුව බලන විට, චලනය වන සත්වයන්ට ඉදිරිපසක් සහ පසුපසක් තිබිය යුතු අතර, ඇස් වැනි ඉන්ද්‍රියයන් ඉදිරිපස පිහිටීම වැදගත් වේ. ඇතැමුන් පවසන පරිදි ඔවුන්, Humanoid: මිනිසුන්ට සමාන පෙනුමක් ඇති හෝ Greys: සාමාන්‍යයෙන් අළු පැහැති ශරීරයක්, කොට සිරුරු සහ විශාල හිස් ඇති ජීවීන් හෝ Nordics: සුදු පැහැති, උස පෙනුමක් ඇති ජීවීන් වේ. නමුත් සමහර විට ඔවුන් වාතයේ පාවෙන, ස්ථිර හැඩයක් නැති ජීවීන් පවා විය හැකිය. ඔවුන්ගේ පෙනුම තීරණය වන්නේ ඔවුන් ජීවත් වන ග්‍රහලෝකයේ ගුරුත්වාකර්ෂණය සහ පරිසරය අනුවයි (රූපය 1).

• ඩ්‍රේක් සමීකරණය (Drake Equation)

ෆ්‍රෑන්ක් ඩ්‍රේක් නමැති විද්‍යාඥයා අපේ ගැලැක්සිය තුළ අපට සන්නිවේදනය කළ හැකි දියුණු ශිෂ්ටාචාර කීයක් තිබිය හැකිදැයි සෙවීමට ගණිතමය සමීකරණයක් ඉදිරිපත් කළේය (සමීකරණය 1).

මෙහි එක් එක් අකුරෙන් අදහස් වන්නේ මෙයයි:

1. N (Number of Civilizations): අපේ ක්ෂීරපථය (Milky Way) තුළ අපට සම්බන්ධ කර ගත හැකි මට්ටමේ පවතින බුද්ධිමත් ශිෂ්ටාචාර සංඛ්‍යාව.
2. *R (Rate of Star Formation) අපේ මන්දාකිණිය තුළ වසරකට අලුතින් තරු සෑදෙන සාමාන්‍ය අනුපාතය(වේගය).
3. f_p (Fraction of Stars with Planets): එම තරු අතරින් ග්‍රහලෝක පද්ධතියක් පවතින තරු ප්‍රතිශතය (සෑම තරුවකටම ග්‍රහලෝක නැත).
4. n_e (Number of Habitable Planets): ග්‍රහලෝක ඇති තරු අතරින්, ජීවයක් පවත්වා ගැනීමට සුදුසු උෂ්ණත්වයක් සහ පරිසරයක් සහිත ග්‍රහලෝක පවතින සාමාන්‍ය ප්‍රමාණය.
5. f_l (Fraction Where Life Develops): ජීවයට සුදුසු පරිසරයක් ඇති ග්‍රහලෝක අතරින්, සැබවින්ම ජීවය හටගන්නා ග්‍රහලෝක ප්‍රතිශතය.
6. f_i (Fraction with Intelligent Life): ජීවය හටගත් ග්‍රහලෝක අතරින් බුද්ධිමත් ජීවීන් (මිනිසුන් වැනි) බිහිවන ප්‍රතිශතය.
7. f_c (Fraction with Communicative Technology): එම බුද්ධිමත් ජීවීන් අතරින් අභ්‍යවකාශයට රේඩියෝ සංඥා වැනි දේ නිකුත් කළ හැකි තාක්ෂණයක් දියුණු කරගන්නා ප්‍රතිශතය.
8. L (Length of Civilization): එවැනි දියුණු ශිෂ්ටාචාරයක් විනාශ නොවී, අභ්‍යවකාශයට සංඥා නිකුත් කරමින් පවතින කාල සීමාව.

මෙම අගයන් සියල්ල එකිනෙක ගුණ කළ විට, අපට මන්දාකිණියේ සිටින පිටසක්වල සංඛ්‍යාව පිළිබඳ දළ අදහසක් ලබාගත හැකිය. විද්‍යාඥයන් පවසන පරිදි මෙම අගය අවම වශයෙන් 20ක් වත් විය යුතුය.

Kardashev Scale

ශිෂ්ටාචාරයක් භාවිතා කරන ශක්ති ප්‍රමාණය අනුව ඒවායේ දියුණුව වර්ග කළ හැකිය:

1. I වන වර්ගය (Type I): තම ග්‍රහලෝකයේ ඇති සියලුම ශක්තිය පාලනය කළ හැකි ශිෂ්ටාචාර. 
2. II වන වර්ගය (Type II): තම සූර්යයාගේ සම්පූර්ණ ශක්තිය ලබාගත හැකි ශිෂ්ටාචාර (උදා: ඩයිසන් ස්පියර් වැනි ව්‍යුහ හරහා – Dyson Sphere – (රූපය 2) තරුවක් වටා සූර්‍ය පැනල විශාල ප්‍රමාණයක් එකලස් කර සෑදිය හැකි සංකල්පිත ව්‍යුහයකි.)
3. III වන වර්ගය (Type III): මුළු ගැලැක්සියේම ශක්තිය පාලනය කළ හැකි අතිශය දියුණු ශිෂ්ටාචාර.

මිනිසා තවමත් සිටින්නේ 0.73 මට්ටමේය. එනම් අප තවමත් පළමු වර්ගයටවත් ළඟා වී නැත. මීනිසාට තවමත් පෘථිවියට ලැබෙන සම්පූර්ණ ශක්ති ප්‍රමාණය හා ඇති ශක්ති ප්‍රමාණය භාවිතා කිරීමේ හැකියාවක් නොමැත.

ෆර්මි පරස්පර විරෝධය (Fermi Paradox)

විශ්වය මෙතරම් විශාල නම් සහ ජීවීන් සිටිය යුතුම නම්, ඔවුන් තවමත් අපව සම්බන්ධ කර නොගත්තේ ඇයි? මෙය ෆර්මි පරස්පර විරෝධය ලෙස හඳුන්වයි. මෙයට හේතු කිහිපයක් තිබිය හැකිය:

• අප ඇත්තටම තනිවී සිටීම.
• ශිෂ්ටාචාරයන් වැඩි කාලයක් නොපැවතී විනාශ වී යාම.
• ඔවුන් සිටියත් අපට ඔවුන්ව හඳුනාගත නොහැකි වීම.
• සත්වෝද්‍යාන උපකල්පනය (Zoo Hypothesis): ඔවුන් අප දෙස බලා සිටියත්, අපේ ස්වාභාවික පරිණාමයට බාධා නොකර රහසිගතව සිටීම.

අභිරහස් සාක්ෂි සහ ඉඟි

වසර ගණනාවක් තිස්සේ පිටසක්වල ජීවය ගැන සැක සහිත කරුණු කිහිපයක් හමු වී ඇත:

1. UFO (Unidentified Flying Objects – හඳුනා නොගත් පියාසර වස්තු): අහසේ දකින පැහැදිලි කළ නොහැකි වස්තූන්.
2. Wow! Signal (1977): අභ්‍යවකාශයෙන් ලැබුණු තත්පර 72ක ඉතා ප්‍රබල රේඩියෝ සංඥාවක්. මෙය තවමත් අභිරහසකි.
3. යුරෝපා (Europa): බ්‍රහස්පතිගේ මෙම චන්ද්‍රයාගේ අයිස් තට්ටුව යට බැක්ටීරියා වැනි ජීවීන් සිටිය හැකි බවට විශ්වාස කෙරේ.
4. Tabby’s Star: අමුතු ලෙස දීප්තිය අඩු වන තරුවකි. සමහර විට මෙයට හේතුව දියුණු ජීවීන් තැනූ යෝධ ව්‍යුහයක් විය හැකිය.
5. Boötes Void: විශ්වයේ ඇති අතිවිශාල හිස් අවකාශයකි. ඇතැමුන් සිතන්නේ මෙය දියුණු ශිෂ්ටාචාරයක් විසින් තාරකා වටා ඩයිසන් ගෝල (Dyson sphere) ඉදිකර ඇති ප්‍රදේශයක් විය හැකි බවයි. (විශ්වයේ ඉතා විශාල, ගැලැක්සි අඩු “හිස් අවකාශයක්” වන අතර, එය cosmic structure එකේ ස්වභාවික කොටසකි.)

පිටසක්වල ජීවය සොයන ව්‍යාපෘති

විද්‍යාඥයන් අත්නොහැර පිටසක්වල ජීවය සොයමින් සිටිති:

• SETI (Search for Extraterrestrial Intelligence): අභ්‍යවකාශයෙන් එන රේඩියෝ සංඥා පරීක්ෂා කරයි.
• Galileo Project: පිටසක්වල තාක්ෂණය සහ UFO පිළිබඳ විද්‍යාත්මකව හදාරයි.
• SERENDIP Project (Search for Extraterrestrial Radio Emissions from Nearby Developed Intelligent Populations): ගැඹුරු අභ්‍යවකාශයෙන් එන දත්ත විශ්ලේෂණය කරයි. මේ වන විට සැක සහිත සංඥා 400ක් පමණ හමු වී ඇත.

අවසාන අදහස

පිටසක්වල ජීවීන් සිටිනවාද නැද්ද යන්න තවමත් ස්ථිර නැත. විශ්වය අතිවිශාලය, අභිරහස් සහගතය. යම් දිනක අපට මේ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරක් ලැබෙනු ඇත. එතෙක්, ඔබ රාත්‍රී අහස දෙස බලන විට මතක තබා ගන්න… සමහර විට විශ්වයේ කොහේ හෝ සිට තවත් අයෙකු ඔබ දෙස බලා සිටිනවා විය හැකිය!

“විශ්වයේ වෙනත් තැනක බුද්ධිමත් ජීවීන් සිටින බවට ඇති හොඳම සාක්ෂිය නම්, ඔවුන් තවමත් අපව සම්බන්ධ කර ගැනීමට උත්සාහ නොකිරීමයි.” – Bill Watterson

සසඳ සෙනෙවිරත්න
සහකාර අධ්‍යක්ෂ,
පර්යේෂණ අංශය,
විද්‍යා හා තාක්ෂණ අමාත්‍යාංශය.

References

1. Drake, F. (1961). The Drake equation.
2. Dyson, F. J. (1960). Search for artificial stellar sources of infrared radiation. Science, 131(3414), 1667–1668.
3. Fermi, E. (1950). The Fermi paradox.
4. Kardashev, N. S. (1964). Transmission of information by extraterrestrial civilizations. Soviet Astronomy, 8, 217–221.
5. National Aeronautics and Space Administration. (n.d.). Astrobiology: The study of life in the universe. Retrieved from https://astrobiology.nasa.gov
6. National Aeronautics and Space Administration. (n.d.). Europa: Jupiter’s ocean world. Retrieved from https://www.nasa.gov
7. Ohio State University Radio Observatory. (1977). The “Wow!” signal.
8. Planetary Society. (n.d.). Search for extraterrestrial intelligence (SETI). Retrieved from https://www.planetary.org
9. SETI Institute. (n.d.). Search for extraterrestrial intelligence. Retrieved from https://www.seti.org
10. University of California, Berkeley. (n.d.). SERENDIP project.
11. Harvard University. (n.d.). The Galileo project.
12. Boyajian, T. S., et al. (2016). Planet hunters IX: KIC 8462852 – Where’s the flux? Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 457(4), 3988–4004.
13. Kirshner, R. P., Oemler, A., Schechter, P. L., & Shectman, S. A. (1981). A million cubic megaparsec void in Boötes. The Astrophysical Journal, 248, L57–L60.
14. රූපය 1 – https://www.twinkl.co.uk/resource/t-n-4178-2d-shape-aliens-display-cut-outs
15. රූපය 2 – https://www.salon.com/2024/07/06/astronomers-spot-seven-stars-that-may-sport-alien-megastructures-but-many-are-skeptical-of-aliens/